Photo: Universitätsarchiv St.Gallen | HSGN 028/01812 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 (cropped)
ఇంగ్లీష్ వెర్షన్: Ratan Tata Biography (English)
రతన్ నావల్ టాటా (1937 డిసెంబర్ 28 - 2024 అక్టోబర్ 9) - భారత ప్రముఖ పారిశ్రామికవేత్త, పరోపకారి. 1991 నుంచి 2012 వరకు టాటా గ్రూప్, టాటా సన్స్ ఛైర్మన్గా పనిచేశారు; 2016 అక్టోబర్ నుంచి 2017 ఫిబ్రవరి వరకు తాత్కాలిక ఛైర్మన్గా తిరిగి బాధ్యతలు చేపట్టారు. ఆయన నాయకత్వంలోనే టాటా గ్రూప్ టెట్లీ, కోరస్, జాగువార్ ల్యాండ్ రోవర్ వంటి ప్రపంచ సంస్థలను కొనుగోలు చేసి, భారత కేంద్రిత సంస్థ నుంచి అంతర్జాతీయ బ్రాండ్గా ఎదిగింది. 2000లో పద్మభూషణ్, 2008లో పద్మవిభూషణ్ పురస్కారాలు అందుకున్నారు.
బాల్యం, విద్య
రతన్ టాటా 1937 డిసెంబర్ 28న బొంబాయిలో (నేటి ముంబై) నావల్ టాటా, సూనూ టాటా దంపతులకు జన్మించారు. టాటా గ్రూప్ వ్యవస్థాపకుడు జంషెట్జీ టాటా కుమారుడు రతంజీ టాటా, నావల్ టాటాను దత్తత తీసుకున్నారు. రతన్ను, ఆయన తమ్ముడు జిమ్మీని వారి నాయనమ్మ నవాజ్బాయ్ ఆర్. టాటా దక్షిణ బొంబాయిలోని టాటా ప్యాలెస్లో పెంచారు. ముంబైలోని కాంపియన్ స్కూల్, కేథడ్రల్ అండ్ జాన్ కానన్ స్కూల్లో చదివి, 1955లో న్యూయార్క్ రివర్డేల్ కంట్రీ స్కూల్ నుంచి గ్రాడ్యుయేట్ అయ్యారు. 1962లో కార్నెల్ యూనివర్శిటీ నుంచి ఆర్కిటెక్చర్లో బ్యాచిలర్ డిగ్రీ పొందారు; స్ట్రక్చరల్ ఇంజనీరింగ్ కూడా అభ్యసించారు. 1975లో హార్వర్డ్ బిజినెస్ స్కూల్ అడ్వాన్స్డ్ మేనేజ్మెంట్ ప్రోగ్రాం చేశారు.
షాప్ ఫ్లోర్ నుంచి ఛైర్మన్ పీఠం వరకు
IBM ఉద్యోగ ఆఫర్ను వదులుకుని 1962లో టాటా ఇండస్ట్రీస్లో చేరారు. టెల్కోలో (నేటి టాటా మోటార్స్) ఆరు నెలలు పనిచేసిన తర్వాత జంషెడ్పూర్ టాటా స్టీల్ షాప్ ఫ్లోర్లో సాధారణ కార్మికుడిగా అనుభవం పొందారు. నేషనల్ రేడియో అండ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ (నెల్కో) డైరెక్టర్గా ఆయన మొదటి స్వతంత్ర నాయకత్వ బాధ్యత. 1991లో అర్ధశతాబ్దం పైగా గ్రూప్ను నడిపిన జేఆర్డీ టాటా తర్వాత టాటా సన్స్ ఛైర్మన్ అయ్యారు; 1993లో జేఆర్డీ మరణానంతరం గ్రూప్పై పట్టు సాధించారు. 2012 డిసెంబర్లో పదవీ విరమణ చేసే సమయానికి గ్రూప్ ఆదాయం, ప్రపంచ వ్యాప్తి అనేక రెట్లు పెరిగిపోయాయి. 2016 చివరిలో నాయకత్వ మార్పు సమయంలో కొద్దికాలం తాత్కాలిక ఛైర్మన్గా తిరిగి వచ్చారు.
టాటాను ప్రపంచ స్థాయికి తీసుకెళ్లిన నాయకుడు
భారత ఆర్థిక ఉదారీకరణతో ఆయన పదవీకాలం ముడిపడి ఉంది; ఆ అవకాశాన్ని గ్రూప్ ఆధునీకరణకు, ప్రపంచీకరణకు వినియోగించుకున్నారు. టాటా టీ - టెట్లీ, టాటా స్టీల్ - కోరస్, టాటా మోటార్స్ - జాగువార్ ల్యాండ్ రోవర్ కొనుగోళ్లతో పాటు బ్రున్నర్ మాండ్, జనరల్ కెమికల్ ఇండస్ట్రియల్ ప్రాడక్ట్స్, డేవూ వంటి సంస్థలు టాటా ఖాతాలోకి వచ్చాయి. దేశీయ ఉత్పత్తులను కూడా ఆయన ప్రోత్సహించారు: భారతదేశపు తొలి సంపూర్ణ స్వదేశీ కారు టాటా ఇండికా (1998), సామాన్యుడి బడ్జెట్ కారు టాటా నానో (2008). ఆయన పదవీకాలం చివరికి గ్రూప్ అమ్మకాల్లో బ్రాండ్ల వాటా కమోడిటీల కంటే ఎక్కువయ్యేది.
26/11, తాజ్ హోటల్
2008 నవంబర్లో ముంబై తాజ్ మహల్ ప్యాలెస్ హోటల్పై ఉగ్రదాడి జరిగినప్పుడు, మూడు రోజుల ఆపరేషన్ జరుగుతున్నంత సేధం ఆయన స్వయంగా హోటల్ బయటే ఉండిపోయారు. చారిత్రక భవనాన్ని పునరుద్ధరించడమే కాకుండా, మృతుల కుటుంబాలకు ఆర్థిక సాయం చేపట్టి, బాధితుల ఇళ్లకు ఆయనే వెళ్లి పరామర్శించారు. ఆయన నాయకత్వ శైలికి ఈ ఘట్టం అద్దం పట్టింది.
పరోపకారం, వ్యక్తిగత జీవితం
టాటా గ్రూప్ ప్రధాన ట్రస్టులు - సర్ దొరాబ్జీ టాటా ట్రస్ట్, సర్ రతన్ టాటా ట్రస్ట్ - ఆయన నేతృత్వంలోనే ఉండేవి; టాటా సన్స్లో వీటి కలిపి 66% వాటా ఉంది. అంటే గ్రూప్కు అతిపెద్ద లబ్ధిదారు పరోపకారమే. 2008లో కార్నెల్కు $50 మిలియన్లు విరాళంగా ఇచ్చి ఆ విశ్వవిద్యాలయంలో అతిపెద్ద అంతర్జాతీయ దాతగా నిలిచారు; హార్వర్డ్కు $50 మిలియన్లు ఇచ్చి ఏర్పాటైన ఎగ్జిక్యూటివ్ ఎడ్యుకేషన్ కేంద్రం ఇప్పుడు టాటా హాల్ పేరుతో పిలువబడుతోంది. పదవీ విరమణ తర్వాత వ్యక్తిగతంగా, RNT క్యాపిటల్ అడ్వైజర్స్ ద్వారా 40కి పైగా స్టార్టప్ల్లో పెట్టుబడి పెట్టారు. ఆయన అవివాహితుడు; మద్యం, సిగరెట్కు దూరం; తిటో, టాంగో అనే జర్మన్ షెపర్డ్ కుక్కలంటే ఆయనకు ప్రాణం. ఎగరడం, వేగవంతమైన కార్లు, స్కూబా డైవింగ్ ఆయన అభిరుచులు.
మరణం
ముంబై బ్రీచ్ క్యాండీ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతూ 2024 అక్టోబర్ 9న రాత్రి 11:30కు (IST) 86 ఏళ్ల వయసులో, వృద్ధాప్య సమస్యలతో మరణించారు. మహారాష్ట్ర, జార్ఖండ్ ప్రభుత్వాలు రాష్ట్ర సంతాప దినం ప్రకటించాయి. దేశవ్యాప్తంగా రాజకీయ, పారిశ్రామిక ప్రపంచం నివాళులర్పించింది.
అవార్డులు, గౌరవాలు
- పద్మవిభూషణ్ (2008), పద్మభూషణ్ (2000)
- బ్రిటిష్ ఎంపైర్ ఆర్డర్ గౌరవ KBE (2009), GBE (2014)
- జపాన్ గ్రాండ్ కార్డన్ ఆఫ్ ది ఆర్డర్ ఆఫ్ ది రైజింగ్ సన్ (2012); ఫ్రాన్స్ లీజియన్ ఆఫ్ ఆనర్ (2016); ఆస్ట్రేలియా ఆర్డర్ గౌరవ AO (2023)
- మహారాష్ట్ర భూషణ్ (2006), అస్సాం బైభవ్ (2021)
చదవండి: సత్య నదెల్లా జీవిత చరిత్ర - హైదరాబాద్కు చెందిన మైక్రోసాఫ్ట్ CEO.

