
మధ్యప్రదేశ్లోని రైసేన్ జిల్లా దేవరీ సమీపంలో నర్మదా నది ఒడ్డున బయటపడిన శిలాజ దవడపై భూవిజ్ఞాన నిపుణులు పరిశీలన చేపట్టారు. పతాయి ఘాట్ వద్ద నదీ కోత వల్ల బయటకు వచ్చిన ఈ అవశేషాన్ని నవంబరు 13న నలుగురు సభ్యుల భారత భూవైజ్ఞానిక సర్వే సంస్థ (జీఎస్ఐ) బృందం పరిశీలించినట్లు పీటీఐ వార్తాసంస్థ తెలిపింది. ఇది అంతరించిపోయిన ఏనుగును పోలిన స్టెగోడాన్ నమాడికస్ జీవికి చెందిన దిగువ దవడ అయి ఉండవచ్చని ప్రాథమికంగా భావిస్తున్నారు.
65 లక్షల ఏళ్లు అని నిర్ధారణ అయిందా?
ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న నివేదికల ప్రకారం ఆ సంఖ్యను తుది శాస్త్రీయ నిర్ధారణగా చెప్పలేం. టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా కథనంలో శిలాజ నిపుణుడు వి.కె. ఖన్నా దంతాల నిర్మాణాన్ని పరిశీలించి వయసు సుమారు 65 లక్షల సంవత్సరాలు ఉండవచ్చని అంచనా వేశారు. పీటీఐ నివేదిక కూడా అధికారుల అంచనాగా ఈ వయసును పేర్కొంది. అదే నివేదికలో జీఎస్ఐ బృందం నివేదిక అనంతరం శాస్త్రీయ గుర్తింపు మరింత స్పష్టమవుతుందని స్థానిక అధికారి తెలిపారు.
అంటే శిలాజం కనుగొనడం, దాని వయసు ఖచ్చితంగా నిర్ధారించడం వేర్వేరు అంశాలు. ప్రస్తుత వార్తల్లో వచ్చిన 65 లక్షలు అనేది ప్రాథమిక అంచనా మాత్రమే. తుది తేదీకరణ ఫలితంగా దానిని ఈ కథనం పేర్కొనడం లేదు.
పూర్తి నిర్మాణం ఇంకా పరిశీలించాలి
టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియాతో మాట్లాడిన నిపుణురాలు ప్రియాంక ఘోష్, కనిపిస్తున్న భాగం దిగువ దవడ అయి ఉండవచ్చని, స్టెగోడాన్కు పోలికలు ఉన్నాయని చెప్పారు. అయితే మొత్తం నిర్మాణాన్ని జాగ్రత్తగా వెలికితీసి, పక్కల నుంచి పరిశీలించిన తర్వాతే దాని స్థానం, పూర్తి శరీర నిర్మాణ లక్షణాలపై స్పష్టత వస్తుందని వివరించారు. అందువల్ల జాతి గుర్తింపునూ ప్రాథమిక అభిప్రాయంగానే చూడాలి.
10.5 అడుగులు, 7.5 టన్నులు దేనికి?
ప్రచారంలో ఉన్న 10.5 అడుగుల ఎత్తు, సుమారు 7.5 మెట్రిక్ టన్నుల బరువు అనే సంఖ్యలు బయటపడిన దవడ కొలతలు కావు. పీటీఐతో మాట్లాడిన విశ్రాంత ఆచార్యుడు పి.కె. కఠల్, ఆ ప్రాచీన జీవి శరీర లక్షణాలను వివరిస్తూ భుజం వద్ద సుమారు 3.2 మీటర్ల ఎత్తు, సుమారు 7.5 టన్నుల బరువు ఉండేదని చెప్పారు. ఆ జాతి సాధారణ అంచనాలను ఈ శిలాజానికి చెందిన పూర్తి జంతువు కొలతలుగా భావించకూడదు.
ప్రదేశానికి రక్షణ
అవశేషం దెబ్బతినకుండా ప్రదేశానికి రక్షణ ఏర్పాటు చేసినట్లు స్థానిక అధికారి టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియాకు తెలిపారు. ఇంకా నీటిలో ఉన్న భాగాన్ని నష్టం కలగకుండా పరిశీలించడం అవసరమని కథనం పేర్కొంది. పరిశీలన జరుగుతున్న దశలో ఖచ్చితమైన వయసు, పూర్తి జాతి నిర్ధారణ, దాని ప్రాచీన పర్యావరణ నేపథ్యంపై తుది నిర్ణయాలకు వెళ్లడం సముచితం కాదు.
ఆధారాలు: పీటీఐ / ది టెలిగ్రాఫ్, నవంబరు 14; టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా, నవంబరు 12.
