
Photo: Eldar Azimov / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 (resized)
దొమ్మరాజు గుకేశ్ భారత చెస్ గ్రాండ్మాస్టర్, అతి పిన్న వయసులో ఏకీకృత ప్రపంచ చెస్ ఛాంపియన్షిప్ గెలిచిన ఆటగాడు. 2006 మే 29న చెన్నైలో జన్మించిన గుకేశ్, 2024 డిసెంబర్లో డింగ్ లిరెన్ను ఓడించి 18 ఏళ్ల వయసులో ప్రపంచ ఛాంపియన్ అయ్యాడు. 12 ఏళ్లకే గ్రాండ్మాస్టర్ హోదా, 2024 క్యాండిడేట్స్ విజయం, చెస్ ఒలింపియాడ్ స్వర్ణాలు అతని ప్రయాణంలో ముఖ్యమైన మైలురాళ్లు.
కుటుంబం, చిన్ననాటి జీవితం
గుకేశ్ తండ్రి రజనీకాంత్ ఈఎన్టీ వైద్యుడు. తల్లి పద్మకుమారి మైక్రోబయాలజిస్ట్. కుటుంబంలో వృత్తిపరమైన చెస్ నేపథ్యం లేకపోయినా, చిన్న వయసులోనే అతని ఆసక్తిని గుర్తించి ప్రోత్సహించారు. చెన్నైలోని వేలమ్మాళ్ విద్యాలయలో చదువుతూ ఏడు సంవత్సరాల వయసులో చెస్ నేర్చుకున్నాడు.
విదేశీ టోర్నమెంట్లు, శిక్షణకు ఎక్కువ సమయం అవసరమవడంతో కుటుంబం తన దినచర్యను మార్చుకుంది. గుకేశ్తో కలిసి ప్రయాణించేందుకు తండ్రి ఉద్యోగాన్ని వదిలినట్లు ఫిడే అధికారిక మ్యూజియం జీవితచరిత్ర పేర్కొంటుంది. సాధారణ పాఠశాల చదువు నుంచి పూర్తి స్థాయి చెస్ సాధన వైపు గుకేశ్ వెళ్లాడు. ఈ మార్పులు అతనికి వివిధ దేశాల్లో పోటీ అనుభవాన్ని ఇచ్చాయి.
జూనియర్ విజయాల నుంచి గ్రాండ్మాస్టర్ వరకు
2015 ఆసియా స్కూల్ చెస్ ఛాంపియన్షిప్లో అండర్-9 విభాగం గెలిచి ఫిడే మాస్టర్ టైటిల్ సాధించాడు. ప్రపంచ అండర్-12 ఛాంపియన్షిప్ విజయంతో పాటు ఆసియా యూత్ పోటీల్లో వివిధ విభాగాల్లో ఐదు స్వర్ణాలు సాధించాడు.
2019 జనవరి 15న ఢిల్లీ ఇంటర్నేషనల్ గ్రాండ్మాస్టర్ ఓపెన్లో గ్రాండ్మాస్టర్ హోదాకు అవసరమైన అర్హతలు పూర్తి చేశాడు. అప్పటికి అతని వయసు 12 సంవత్సరాల ఏడు నెలల 17 రోజులు. ఆ సమయంలో ప్రపంచంలో రెండో అతి పిన్న గ్రాండ్మాస్టర్గా నిలిచాడు. అది 2019 నాటి రికార్డు స్థానం; తర్వాతి ఆటగాళ్ల విజయాలతో ఆల్టైమ్ జాబితా మారిందనే విషయం గుర్తుంచుకోవాలి.
గ్రాండ్మాస్టర్ నార్మ్స్ కోసం 16 నెలల్లో 13 దేశాల్లో 30 టోర్నమెంట్లు, 276 గేమ్లు ఆడినట్లు ఫిడే 2024 ప్రొఫైల్ తెలిపింది. కోచ్ విష్ణు ప్రసన్న పర్యవేక్షణలో సాధనతో పాటు నిరంతర పోటీ అనుభవం అతని ఎదుగుదలకు తోడైంది.
ప్రపంచ అగ్రశ్రేణి చెస్లో స్థానం
2022 చెస్ ఒలింపియాడ్లో 11 గేమ్ల్లో తొమ్మిది పాయింట్లతో వ్యక్తిగత స్వర్ణం గెలిచాడు. భారత్ జట్టు కాంస్యం సాధించడంలో సహకరించాడు. అదే ఏడాది 2700 రేటింగ్ను దాటాడు.
2023 ఆగస్టులో 2750 ఫిడే రేటింగ్ దాటిన అతి పిన్న ఆటగాడయ్యాడు. అనంతరం భారత అత్యధిక రేటింగ్ ఆటగాడిగా విశ్వనాథన్ ఆనంద్ను అధిగమించాడు. 2023 ఫిడే సర్క్యూట్లో రెండో స్థానంతో 2024 క్యాండిడేట్స్ టోర్నమెంట్కు అర్హత సాధించాడు. సర్క్యూట్ విజేత ఫాబియానో కరువానా మరో మార్గంలో ఇప్పటికే అర్హత పొందడంతో గుకేశ్కు స్థానం వచ్చింది.
2024 క్యాండిడేట్స్, ఒలింపియాడ్ విజయాలు
ప్రపంచ ఛాంపియన్ను సవాలు చేసే ఆటగాడిని నిర్ణయించే క్యాండిడేట్స్ టోర్నమెంట్ టొరంటోలో జరిగింది. ఎనిమిది మంది అగ్రశ్రేణి ఆటగాళ్ల మధ్య గుకేశ్ 14 గేమ్ల్లో తొమ్మిది పాయింట్లు సాధించి ఒంటరిగా మొదటి స్థానంలో నిలిచాడు. 17 ఏళ్లకే ఈ టోర్నమెంట్ గెలిచి డింగ్ లిరెన్తో టైటిల్ పోరుకు అర్హత సాధించాడు.
2024 సెప్టెంబర్లో జరిగిన 45వ చెస్ ఒలింపియాడ్లో భారత్ జట్టు స్వర్ణం గెలవడంలో కీలక పాత్ర పోషించాడు. వ్యక్తిగతంగా పది గేమ్ల్లో తొమ్మిది పాయింట్లతో మరో స్వర్ణం సాధించాడు. 2022లో తొమ్మిది పాయింట్లు 11 గేమ్ల్లో వచ్చాయి; 2024లో పది గేమ్ల్లో వచ్చాయి. ఇవి వేర్వేరు విజయాలు.
18 ఏళ్లకే ప్రపంచ ఛాంపియన్
సింగపూర్లో జరిగిన 2024 ప్రపంచ ఛాంపియన్షిప్లో తొలి గేమ్ ఓడినా గుకేశ్ మూడో గేమ్లో తిరిగి విజయం సాధించాడు. హోరాహోరీగా సాగిన మ్యాచ్లో 14వ, చివరి క్లాసికల్ గేమ్ నిర్ణయాత్మకమైంది.
2024 డిసెంబర్ 12న ఆ చివరి గేమ్ గెలిచి మొత్తం 7.5-6.5 పాయింట్లతో డింగ్ లిరెన్ను ఓడించాడు. గ్యారీ కాస్పరోవ్ పేరిట ఉన్న వయసు రికార్డును అధిగమించి అతి పిన్న ఏకీకృత ప్రపంచ చెస్ ఛాంపియన్ అయ్యాడు. విశ్వనాథన్ ఆనంద్ తర్వాత ఈ టైటిల్ గెలిచిన రెండో భారతీయుడు.
2026 నవంబర్ నాటికి కెరీర్ పరిస్థితి
ఫిడే నవంబర్ 7న విడుదల చేసిన ప్రొఫైల్ ప్రకారం, గుకేశ్ ఉజ్బెకిస్థాన్ ఆటగాడు జావోఖిర్ సిందారోవ్తో టైటిల్ డిఫెన్స్కు సిద్ధమవుతున్నాడు. జెనీవా సమీపంలోని కొలోనీలో ఫొండేషన్ మార్టిన్ బోడ్మర్ వేదికగా మ్యాచ్ జరగనుంది. ఈవెంట్ నవంబర్ 22 నుంచి డిసెంబర్ 12 వరకు, తొలి గేమ్ నవంబర్ 24న జరగనున్నట్లు ఫిడే తెలిపింది.
అదే ప్రొఫైల్లో అతని నవంబర్ 2026 రేటింగ్ 2710, ప్రపంచ స్థానం 26గా పేర్కొన్నారు. ఇవి ఆ నెలకు సంబంధించిన గణాంకాలు మాత్రమే. ప్రపంచ ఛాంపియన్ హోదా, రేటింగ్ జాబితాలో మొదటి స్థానం రెండూ వేర్వేరు అంశాలు. 2025 మధ్య నుంచి కొన్ని అస్థిర ఫలితాలు ఎదురైనా, తదుపరి మ్యాచ్ ఫలితం ముందుగానే నిర్ణయమైనట్లు భావించకూడదు.
ముఖ్య వివరాలు
- పూర్తి పేరు: దొమ్మరాజు గుకేశ్
- పుట్టిన తేదీ: 2006 మే 29
- జన్మస్థలం: చెన్నై
- వయసు: నవంబర్ 2026 నాటికి 20 సంవత్సరాలు
- గ్రాండ్మాస్టర్ టైటిల్: 2019
- క్యాండిడేట్స్ విజయం: 2024
- ప్రపంచ ఛాంపియన్షిప్ విజయం: 2024, డింగ్ లిరెన్పై 7.5-6.5
మూలాలు: ఫిడే చెస్ మ్యూజియం, ఫిడే 2024 ప్రొఫైల్, ఫిడే నవంబర్ 7, 2026 ప్రొఫైల్. ఈ వివరాలు నవంబర్ 9, 2026 నాటికి పరిశీలించిన సమాచారం.
