జారి నిర్వహణ దర్శకత్వం (ఈడీ) ఓ "సూపర్ పోలీస్" కాదని, దాని అధికారాలకు స్పష్టమైన పరిమితులు ఉన్నాయని కర్ణాటక హైకోర్టు కీలకంగా పేర్కొంది. నవంబరు 6న జస్టిస్ ఎం.ఐ. అరుణ్ ఇచ్చిన తీర్పులో, మనీ లాండరింగ్ నివారణ చట్టం (పిఎంఎల్ఏ) కింద ఈడీకి స్వతంత్ర దర్యాప్తు అధికారం లేదని స్పష్టం చేశారు. మిస్టర్ వై.బి. అశ్వత్థనారాయణ్ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా కేసులోను, దానితో అనుబంధంగా ఉన్న మరో కొన్ని దరఖాస్తుల్లోనూ ఈ తీర్పు వెలువడింది.
మూల నేరం నమోదైతేనే ఈడీకి అధికారం
పిఎంఎల్ఏ కింద ఈడీ అధికారం స్వతంత్రమైనది కాదు, ఆధారితమైనదని కోర్టు వివరించింది. షెడ్యూల్డ్ లేదా మూల నేరంపై ప్రాథమిక చట్ట అమలు సంస్థ ఎఫ్ఐఆర్ నమోదు చేసిన తరువాతే, లేదా అధికారిక క్రిమినల్ ఫిర్యాదు ఉన్న తరువాతే ఈడీ పాత్ర ప్రారంభమవుతుందని తెలిపింది. కేవలం మనీ లాండరింగ్ జరిగిందనే అనుమానం మేరకు ఈడీ స్వయంప్రేరణతో దర్యాప్తు చేపట్టలేదని స్పష్టం చేసింది. మూల నేరం గురించి చట్టపరంగా తుది నిర్ణయం వస్తే, లేదా నిందితుడికి అనుకూలంగా ముగిస్తే, పిఎంఎల్ఏ కింద విచారణ కొనసాగించడానికి వీలు లేదని పేర్కొంది.
ప్రైవేట్ ఫిర్యాదు దాఖలు చేసే అధికారం లేదు
ఈడీ దర్యాప్తు సమయంలో మనీ లాండరింగ్కు సంబంధం లేని ఇతర చట్టాల ఉల్లంఘనలు బయటపడితే, పిఎంఎల్ఏ సెక్షన్ 66(2) కింద ఆ సమాచారాన్ని సంబంధిత పోలీసు లేదా చట్ట అమలు సంస్థకు పంపాలని కోర్టు పేర్కొంది. ఈడీ స్వయంగా ఆ నేరాల దర్యాప్తును చేపట్టకూడదన్నది. ఈ కేసులో ఈడీ దాఖలు చేసిన ప్రైవేట్ ఫిర్యాదును రద్దు చేస్తూ, సిఆర్పీసీ సెక్షన్ 200 (ప్రస్తుత భారతీయ న్యాయ సంహిత అంటే బీఎన్ఎస్ఎస్ సెక్షన్ 223) కింద ఈడీ ప్రైవేట్ ఫిర్యాదు దాఖలు చేసే అధికారం లేదని తేల్చింది. రాజ్యాంగ పరిధుల్లో అన్ని సంస్థలు పనిచేయాల్సిందేనని, అధికార విభజన సూత్రంలో ఏ సంస్థా సర్వోన్నతం కాదని వ్యాఖ్యానించింది.
కేసు నేపథ్యం
ఈ దరఖాస్తులు కోలార-చిక్కబళ్లాపుర జిల్లా సహకార పాల ఉత్పాదకుల సమాఖ్య (కోముల్) నియామకాల్లో అక్రమాలు జరిగాయన్న ఆరోపణలతోను, మరో భూమి కుంభకోణం కేసుతోనూ ముడిపడి ఉన్నాయి. కాంగ్రెస్ శాసకుడు కె.వై. నంజేగౌడతో సహా పలువురు పిటిషనర్లు ఈడీ తీసుకున్న తదనంతర చర్యలను సవాలు చేశారు.
(వివరాలు: కర్ణాటక హైకోర్టు తీర్పు, లైవ్ లా, టీవీ9, నవంబరు 6-8, 2026)

