ఫోటో: 1951 పబ్లిసిటీ స్టిల్ (పబ్లిక్ డొమైన్, వికీమీడియా కామన్స్)
అక్కినేని నాగేశ్వరరావు (1923 సెప్టెంబర్ 20 - 2014 జనవరి 22) - ప్రేమికులు ఏఎన్ఆర్, "నటసామ్రాట్"గా పిలిచే దిగ్గజ నటుడు, నిర్మాత. ఏడు దశాబ్దాల కెరీర్లో 250కి పైగా చిత్రాలతో తెలుగు సినిమాను శిఖరాలకు తీసుకెళ్లారు. దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు (1990), పద్మవిభూషణ్ (2011) గ్రహీత. తెలుగు చిత్రపరిశ్రమను మద్రాసు నుంచి హైదరాబాద్కు తరలించిన ఘనత ఆయనదే - అన్నపూర్ణ స్టూడియోస్ ఆయన కలలు కన్న బహుమతి.
బాల్యం
ఏఎన్ఆర్ 1923 సెప్టెంబర్ 20న కృష్ణా జిల్లా రామాపురంలో సాధారణ రైతు కుటుంబంలో జన్మించారు. అక్కినేని వెంకటరత్నం చౌదరి, అక్కినేని పున్నమ్మ దంపతుల ఐదుగురు కుమారుల్లో ఆయన చిన్నవాడు. పేదరికం వల్ల ప్రాథమిక విద్యతోనే చదువు ఆగింది. నాటకాలపై మక్కువతో తొలుత రంగస్థలంపై నటించిన ఆయన ధర్మపత్ని (1941)తో సినిమాల్లోకి అడుగుపెట్టి, బాలరాజు (1948)తో స్టార్ అయ్యారు.
ఏడు దశాబ్దాల నటరాజ్యం
దేవదాసు (1953)లో ఆయన విషాద ప్రేమికుని పాత్రను శరత్ చంద్ర రచనకు అన్ని భాషల్లోనూ అత్యుత్తమ నిరూపణగా విమర్శకులు కొనియాడారు. లైలా మజ్ను (1949), అనార్కలి (1955), తెనాలి రామకృష్ణ (1956), మాయాబజార్ (1957), గుండమ్మ కథ (1962), మూగమనసులు (1964), నవరాత్రి (1966) - ఒకే చిత్రంలో తొమ్మిది పాత్రలు పోషించిన శివాజీ గణేశన్ తర్వాత రెండో నటుడు - ప్రేమనగర్ (1971), దసరా బుల్లోడు (1971), హైదరాబాద్ థియేటర్లో 533 రోజుల రికార్డు ప్రదర్శన ప్రేమాభిషేకం (1981), మేఘసందేశం (1982) వంటి చిత్రాలు ఆయన ప్రతిభకు నిదర్శనం. ఏడు నంది అవార్డులు, ఐదు ఫిల్మ్ఫేర్ సౌత్ అవార్డులు గెలిచారు.
తెలుగు సినిమాను హైదరాబాద్కు తరలించిన మహనీయుడు
1970ల్లో తెలుగు చిత్రపరిశ్రమను మద్రాసు నుంచి హైదరాబాద్కు తరలించడంలో ఏఎన్ఆర్ పాత్ర కీలకం - ఆంధ్రప్రదేశ్లో నిర్మించే చిత్రాల్లోనే నటించాలని ఆయన నిర్ణయించుకున్నారు. 1976లో భార్య పేరుతో హైదరాబాద్లో 22 ఎకరాల్లో అన్నపూర్ణ స్టూడియోస్ను స్థాపించారు; అప్పటి రాష్ట్రపతి ఫక్రుద్దీన్ అలీ అహ్మద్ ప్రారంభించారు. దాంతో మిగిలిన పరిశ్రమ కూడా నగరానికి వచ్చింది. 2011లో స్టూడియోలోనే అన్నపూర్ణ కాలేజ్ ఆఫ్ ఫిల్మ్ అండ్ మీడియాను ఏర్పాటు చేశారు.
కుటుంబం
ఏఎన్ఆర్ 1949 ఫిబ్రవరి 18న అన్నపూర్ణను వివాహం చేసుకున్నారు. వారికి ఐదుగురు సంతానం - సత్యవతి, వెంకట్ రత్నం, నాగ సుశీల, సరోజ, నటుడు-నిర్మాత నాగార్జున. మనవళ్లలో నాగ చైతన్య, అఖిల్ అక్కినేని, సుమంత్, సుప్రియ, సుశాంత్ నటులే. అన్నపూర్ణ 2011లో దీర్ఘకాలిక అనారోగ్యంతో మరణించారు.
అనారోగ్యం, మరణం
2013 అక్టోబర్లో కడుపు క్యాన్సర్ నిర్ధారణ అయినా, పెద్ద శస్త్రచికిత్స అనంతరం కొద్ది వారాల్లోనే తన చివరి చిత్రం మనం - అక్కినేని మూడు తరాల కుటుంబ చిత్రం - షూటింగ్ కొనసాగించారు. 2014 జనవరి 14న అన్నపూర్ణ స్టూడియోస్ ఆవిర్భావ దినోత్సవంలో ఆయన చివరిసారి బహిరంగంగా కనిపించారు. 2014 జనవరి 22న 90 ఏళ్ల వయసులో మరణించారు; అన్నపూర్ణ స్టూడియోస్లో ప్రభుత్వ లాంఛనాలతో, 21 తుపాకీ సల్యూట్తో అంత్యక్రియలు జరిగాయి. ఆయన మరణానంతరం విడుదలైన మనం (2014) అంతర్జాతీయ చలనచిత్రోత్సవంలో "Homage to ANR" విభాగంలో ప్రదర్శితమైంది.
అవార్డులు, గౌరవాలు
- దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు - భారత సినిమాకు అత్యున్నత గౌరవం (1990)
- పద్మవిభూషణ్ (2011), పద్మభూషణ్ (1988), పద్మశ్రీ (1968)
- ఏడు నంది అవార్డులు, ఐదు ఫిల్మ్ఫేర్ సౌత్ అవార్డులు, తమిళనాడు రాష్ట్ర అవార్డు
- ఆయన పేరుతో ANR నేషనల్ అవార్డు; అక్కినేని ఇంటర్నేషనల్ ఫౌండేషన్ (2005)
ఇంగ్లీష్ వెర్షన్: ANR (Akkineni Nageswara Rao) Biography: Age, Family, Movies, Wife & Death
ఇదీ చదవండి: మహానటి సావిత్రి జీవిత చరిత్ర - స్వర్ణయుగంలో ఆయన ప్రసిద్ధ జోడీ.

