తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీపై కీలక ముందడుగు 152 మీటర్ల ప్రతిపాదనపై సానుకూలంగా మహారాష్ట్ర సీఎం

హైదరాబాద్/ముంబై: తెలంగాణకు అత్యంత కీలకంగా భావిస్తున్న తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీ విషయంలో కీలక పరిణామం చోటుచేసుకుంది. బ్యారేజీ ఎత్తును 148 మీటర్ల నుంచి 152 మీటర్లకు పెంచాలన్న తెలంగాణ ప్రతిపాదనపై మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్ సానుకూలంగా స్పందించారు. అయితే తుది నిర్ణయానికి ముందు నీటి లభ్యత, ముంపు ప్రభావం, వ్యవసాయ భూములపై ప్రభావం, పరిహారం, సాంకేతిక, పర్యావరణ, పరిపాలన అంశాలపై సమగ్ర అధ్యయనం అవసరమని స్పష్టం చేశారు.

ముంబైలోని సహ్యాద్రి ప్రభుత్వ అతిథి గృహంలో తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి ఎ. రేవంత్ రెడ్డి నేతృత్వంలోని ప్రతినిధి బృందం మహారాష్ట్ర సీఎం ఫడ్నవీస్‌తో సమావేశమైంది. తెలంగాణ నీటిపారుదల శాఖ మంత్రి ఎన్. ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి, రెండు రాష్ట్రాల ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శులు, నీటిపారుదల శాఖ ఉన్నతాధికారులు ఈ చర్చల్లో పాల్గొన్నారు.

తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీ ఎత్తుపై ప్రధాన చర్చ

తెలంగాణ–మహారాష్ట్ర సరిహద్దులో ప్రాణహిత నదిపై ప్రతిపాదిత తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీ నిర్మాణమే ఈ సమావేశంలో ప్రధాన అంశంగా మారింది. ముఖ్యంగా బ్యారేజీ ఎత్తును 152 మీటర్లకు పెంచాలన్న తెలంగాణ డిమాండ్‌పై ఇరు రాష్ట్రాల ప్రతినిధులు చర్చించారు.

2016లో కుదిరిన ఒప్పందం ప్రకారం బ్యారేజీ ఎత్తును 148 మీటర్లుగా నిర్ణయించారు. అయితే ఈ ఎత్తుతో తెలంగాణకు అవసరమైన స్థాయిలో నీటిని తరలించడం సాధ్యం కాదని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చెబుతోంది. 152 మీటర్ల ఎత్తుతో నిర్మిస్తే ప్రాజెక్టు ద్వారా నీటిని గ్రావిటీ ఆధారంగా తరలించే అవకాశం పెరుగుతుందని తెలంగాణ వాదిస్తోంది.

ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి ప్రజెంటేషన్

సమావేశం ప్రారంభంలో మంత్రి ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి తుమ్మిడిహెట్టి ప్రాజెక్టు ప్రాధాన్యతను వివరించారు. ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్ జిల్లా చరిత్ర, అక్కడి గిరిజనులు, ఆదివాసీల పరిస్థితులు, సాగు మరియు తాగునీటి అవసరాలు, ఆర్థిక వెనుకబాటుతనం వంటి అంశాలను మహారాష్ట్ర ప్రతినిధుల దృష్టికి తీసుకెళ్లారు.

ప్రాంతంలో అభివృద్ధి అవకాశాలు పరిమితంగా ఉండటంతో ప్రజలు దశాబ్దాలుగా సాగునీరు, తాగునీటి కోసం ఎదురుచూస్తున్నారని తెలంగాణ ప్రభుత్వం వివరించింది. నీటి లభ్యత పెరిగితే వ్యవసాయంతో పాటు స్థానిక ఆర్థిక కార్యకలాపాలకు కూడా ఊతం లభిస్తుందని పేర్కొంది.

1975 నుంచి కొనసాగుతున్న ప్రయత్నాలు

తుమ్మిడిహెట్టి ప్రాజెక్టు కోసం తెలంగాణ ప్రాంతంలో దశాబ్దాలుగా ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయని ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి తెలిపారు. 1975 అక్టోబర్ 6న అప్పటి ముఖ్యమంత్రి జలగం వెంగళరావు, మహారాష్ట్ర అప్పటి ముఖ్యమంత్రి ఎస్.బి. చవాన్ మధ్య జరిగిన ఒప్పందం నుంచి వివిధ దశల్లో చర్చలు, ప్రతిపాదనలు కొనసాగుతున్నాయని వివరించారు.

దాదాపు ఐదు దశాబ్దాలుగా పలు ప్రతిపాదనలు వచ్చినప్పటికీ ప్రాజెక్టు ఆశించిన స్థాయిలో ముందుకు సాగలేదని మంత్రి పేర్కొన్నారు. తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడిన తర్వాత కూడా తుమ్మిడిహెట్టి విషయంలో అంతర్రాష్ట్ర అనుమతులు, బ్యారేజీ ఎత్తు, ముంపు వంటి అంశాలు కీలకంగా మారాయి.

2016లో 148 మీటర్లకు ఒప్పందం

2016లో తెలంగాణ, మహారాష్ట్ర మధ్య కుదిరిన ఒప్పందంలో తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీ ఎత్తును 148 మీటర్లకు పరిమితం చేశారు. అయితే ప్రస్తుత తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రకారం.. ఆ ఎత్తుతో రాష్ట్రానికి అవసరమైన నీటిని పూర్తిస్థాయిలో తరలించడం సాధ్యం కాదు.

ఈ నేపథ్యంలో 152 మీటర్ల ఎత్తు ప్రతిపాదనను తెలంగాణ ప్రభుత్వం ముందుకు తీసుకొచ్చింది. గత కొంతకాలంగా మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వంతో పాటు కేంద్ర జలశక్తి శాఖ, కేంద్ర జల సంఘంతో కూడా ఈ అంశంపై చర్చలు జరుగుతున్నాయి.

గ్రావిటీ ద్వారా నీటి తరలింపుపై తెలంగాణ ఫోకస్

తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీ ఎత్తును పెంచడం వల్ల గ్రావిటీ ఆధారంగా నీటిని తరలించే అవకాశాలు మెరుగుపడతాయని తెలంగాణ ప్రభుత్వం చెబుతోంది. నీటిని ఎక్కువగా లిఫ్ట్ చేయాల్సిన అవసరం తగ్గితే విద్యుత్ వినియోగం, ఇంధన వ్యయం, దీర్ఘకాలిక నిర్వహణ ఖర్చులు తగ్గే అవకాశం ఉంటుందని రాష్ట్రం వాదిస్తోంది.

విద్యుత్ అవసరాలు పెరుగుతున్న పరిస్థితులు, పర్యావరణ పరిరక్షణ, వాతావరణ మార్పులు, ప్రాజెక్టు నిర్వహణ వ్యయం వంటి అంశాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి వివరించారు.

మహారాష్ట్ర భూములకు పరిహారం ఇస్తామని హామీ

బ్యారేజీ ఎత్తును పెంచడం వల్ల మహారాష్ట్రలోని కొన్ని వ్యవసాయ భూములు ముంపునకు గురయ్యే అవకాశం ఉంటే, ప్రభావిత రైతులకు పరిహారం చెల్లించేందుకు తెలంగాణ ప్రభుత్వం సిద్ధంగా ఉందని ఉత్తమ్ కుమార్ రెడ్డి స్పష్టం చేశారు.

మహారాష్ట్రలో అమల్లో ఉన్న భూసేకరణ నిబంధనలు, పరిహార విధానాల ప్రకారం రైతులకు న్యాయమైన పరిహారం అందించే అంశాన్ని పరిశీలిస్తామని తెలంగాణ ప్రభుత్వం తెలిపింది. అయితే ఎంత మేర భూమి ప్రభావితమవుతుంది, ముంపు పరిధి ఎంత ఉంటుందనే అంశాలపై సమగ్ర సాంకేతిక అధ్యయనం అవసరం.

‘తుమ్మిడిహెట్టి రెండు రాష్ట్రాలకు వారధి’ రేవంత్ రెడ్డి

సమావేశంలో సీఎం రేవంత్ రెడ్డి తెలంగాణ–మహారాష్ట్ర మధ్య ఉన్న చారిత్రక, సాంస్కృతిక సంబంధాలను ప్రస్తావించారు. ఉమ్మడి హైదరాబాద్ సంస్థానంతో సరిహద్దు ప్రాంతాలకు ఉన్న చారిత్రక అనుబంధాన్ని గుర్తుచేశారు.

ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్ జిల్లా ప్రధానంగా అటవీ, గిరిజన ప్రాంతాలతో కూడినదని, అక్కడి ప్రజలకు సాగు, తాగునీటి సౌకర్యాలు మెరుగుపడాల్సిన అవసరం ఉందని చెప్పారు. గిరిజన నాయకుడు కొమురం భీమ్ సాగించిన ‘జల్, జంగల్, జమీన్’ పోరాటాన్ని కూడా సీఎం ప్రస్తావించారు.

వెనుకబడిన ప్రాంతాల అభివృద్ధికి రెండు రాష్ట్రాలు కలిసి పనిచేయాలని రేవంత్ రెడ్డి కోరారు. తుమ్మిడిహెట్టి కేవలం నీటిపారుదల ప్రాజెక్టు మాత్రమే కాకుండా తెలంగాణ–మహారాష్ట్ర సరిహద్దు ప్రాంతాల మధ్య ఆర్థిక, భౌతిక అనుసంధానానికి కూడా ఉపయోగపడే ప్రాజెక్టుగా అభివృద్ధి చేయవచ్చని తెలిపారు.

ఆదిలాబాద్ విమానాశ్రయం ప్రస్తావన

ఆదిలాబాద్‌లో ప్రతిపాదిత రక్షణ, పౌర విమానాశ్రయ సదుపాయాన్ని కూడా రేవంత్ రెడ్డి ప్రస్తావించారు. ఈ విమానాశ్రయం అందుబాటులోకి వస్తే ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్ జిల్లాతో పాటు మహారాష్ట్ర సరిహద్దు ప్రాంతాలకు కూడా రవాణా, వాణిజ్య, ఆర్థిక అవకాశాలు మెరుగుపడతాయని వివరించారు.

నీటి వనరుల అభివృద్ధితో పాటు రవాణా, పరిశ్రమలు, వ్యవసాయం, పెట్టుబడులు పెరిగితే సరిహద్దు ప్రాంతాల సమగ్ర అభివృద్ధికి అవకాశం ఉంటుందని సీఎం పేర్కొన్నారు.

సానుకూలంగా స్పందించిన ఫడ్నవీస్

తెలంగాణ ప్రతిపాదనపై మహారాష్ట్ర సీఎం దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్ సానుకూలంగా స్పందించినప్పటికీ, 152 మీటర్ల ఎత్తుకు తుది అనుమతి ఇచ్చినట్లు కాదు. మహారాష్ట్ర ప్రజలు, భూములు, పర్యావరణంపై ప్రతికూల ప్రభావం ఉండకూడదని ఆయన స్పష్టం చేశారు.

తెలంగాణ నీటి అవసరాలకు సహకరించేందుకు మహారాష్ట్రకు అభ్యంతరం లేదని, అయితే సాంకేతిక, పర్యావరణ, పరిపాలనా అంశాలను పూర్తిగా పరిశీలించిన తర్వాతే తుది నిర్ణయం తీసుకోవాల్సి ఉంటుందని ఫడ్నవీస్ పేర్కొన్నారు.

ఇరు రాష్ట్రాల మధ్య స్నేహపూర్వక సంబంధాలను కొనసాగిస్తూ పరస్పర చర్చల ద్వారా సమస్యను పరిష్కరించుకోవాలని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.

రెండు రాష్ట్రాల అధికారులతో సంయుక్త కమిటీ

తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీ విషయంలో ముందుకు వెళ్లేందుకు రెండు రాష్ట్రాల నీటిపారుదల శాఖల ముఖ్య కార్యదర్శుల నేతృత్వంలో సంయుక్త కమిటీ ఏర్పాటు చేయాలని ఫడ్నవీస్ ప్రతిపాదించారు.

ఈ కమిటీ ప్రధానంగా బ్యారేజీ ఎత్తు, నీటి లభ్యత, ముంపు పరిధి, మహారాష్ట్రలో ప్రభావితమయ్యే వ్యవసాయ భూములు, పరిహారం, సాంకేతిక అంశాలు వంటి వాటిని అధ్యయనం చేయనుంది. అవసరమైతే ప్రత్యామ్నాయాలను కూడా పరిశీలించాలని సూచించారు.

కేంద్ర జల సంఘం తన పరిధిలో అవసరమైన సాంకేతిక అధ్యయనాలను కొనసాగించనుంది. రెండు రాష్ట్రాల అధికారులు, సాంకేతిక నిపుణులు పరస్పరం సంప్రదింపులు జరిపి తదుపరి కార్యాచరణకు కాలపరిమితి, రోడ్‌మ్యాప్ రూపొందించాల్సి ఉంటుంది.

తుమ్మిడిహెట్టి ప్రాజెక్టుతో ఏం ప్రయోజనం?

తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీని తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రధానంగా ఉమ్మడి ఆదిలాబాద్ ప్రాంత సాగునీటి అవసరాలకు కీలకంగా చూస్తోంది. ప్రాణహిత నదిపై నిర్మించే ఈ బ్యారేజీ ద్వారా నీటిని గ్రావిటీ ఆధారంగా తరలించే అవకాశాన్ని ప్రభుత్వం పరిశీలిస్తోంది.

ప్రాజెక్టు పూర్తయితే వ్యవసాయానికి నీరు అందడంతో పాటు తాగునీటి అవసరాలను కూడా కొంత మేర తీర్చేందుకు అవకాశం ఉంటుందని ప్రభుత్వం చెబుతోంది. ముఖ్యంగా నీటిపారుదల సౌకర్యాలు తక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో వ్యవసాయ ఉత్పాదకత, గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ మెరుగుపడే అవకాశం ఉందని అధికారులు భావిస్తున్నారు.

Invest Telangana Global Summit‌కు ఫడ్నవీస్‌కు ఆహ్వానం

తుమ్మిడిహెట్టి సమావేశం అనంతరం సీఎం రేవంత్ రెడ్డి మహారాష్ట్ర సీఎం దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్‌ను Invest Telangana Global Summitకు ఆహ్వానించారు. హైదరాబాద్ ఫ్యూచర్ సిటీలో డిసెంబర్ 7, 8, 9 తేదీల్లో సదస్సును నిర్వహించనున్నట్లు తెలిపారు.

తెలంగాణలో పెట్టుబడులు, పరిశ్రమలు, మౌలిక వసతులు, భవిష్యత్ ఆర్థిక అభివృద్ధికి సంబంధించిన అంశాలను ఈ గ్లోబల్ సమ్మిట్‌లో చర్చించనున్నారు. ఫడ్నవీస్ సదస్సుకు హాజరయ్యేందుకు ఆసక్తి వ్యక్తం చేసి, పాల్గొనేందుకు ప్రయత్నిస్తానని సానుకూలంగా స్పందించినట్లు తెలంగాణ ప్రభుత్వం తెలిపింది.

తుది నిర్ణయానికి ఇంకా అధ్యయనాలు అవసరం

తుమ్మిడిహెట్టి బ్యారేజీ విషయంలో తాజా సమావేశం ద్వారా చర్చలకు మార్గం సుగమమైనప్పటికీ, 152 మీటర్ల ఎత్తుకు తుది అనుమతి వచ్చినట్లు భావించడం సరికాదు. సంయుక్త కమిటీ అధ్యయనం, ముంపు ప్రభావం, నీటి లభ్యత, పర్యావరణ అంశాలు, ప్రభావిత భూములు, పరిహారం వంటి అంశాలపై స్పష్టత వచ్చిన తర్వాతే తదుపరి నిర్ణయం తీసుకునే అవకాశం ఉంది.

మొత్తంగా దశాబ్దాలుగా పెండింగ్‌లో ఉన్న తుమ్మిడిహెట్టి ప్రాజెక్టుపై తెలంగాణ–మహారాష్ట్ర మధ్య కీలక చర్చలు జరిగాయి. 148 మీటర్లకు బదులుగా 152 మీటర్ల ఎత్తుతో బ్యారేజీ నిర్మించాలన్న తెలంగాణ ప్రతిపాదనను పరిశీలించేందుకు మహారాష్ట్ర సీఎం దేవేంద్ర ఫడ్నవీస్ సానుకూలంగా స్పందించారు. అయితే మహారాష్ట్ర ప్రజలు, భూములు, పర్యావరణంపై ప్రతికూల ప్రభావం ఉండకూడదని స్పష్టం చేశారు. రెండు రాష్ట్రాల అధికారులతో సంయుక్త కమిటీ ఏర్పాటు చేసి నీటి లభ్యత, ముంపు, భూములు, పరిహారం, సాంకేతిక అంశాలపై అధ్యయనం చేయనున్న నేపథ్యంలో తుమ్మిడిహెట్టి ప్రాజెక్టు విషయంలో తదుపరి దశ కీలకంగా మారింది.